تجارت لوله‌های بدون درز جداری و مغزی چاه‌های نفت
به گزارش آرتین پولاد: لوله‌های بدون درز فولادی به‌دلیل شرایط خاص در تحمل خوردگی و فشار بالا، کاربردهای ویژه‌ای در صنایع دارند. یکی از مهم‌ترین کاریردهای این لوله‌ها در حفاری چاه‌های نفت و گاز است که در این کاربرد به نام لوله‌های جداری و مغزی (Casing, Tubing) نامیده می‌شوند. در این گزارش تولید و تجارت جهانی این محصول مورد مطالعه قرار گرفته است.
کاربرد و تکنولوژی تولید لوله‌های فولادی در قرن اخیر دستخوش تغییرات بسیاری شده و به همان نسبت بر گستردگی استفاده از آن‌ها افزوده شده است. لوله‌های درزدار حدود ۷۵ درصد از تولید و لوله‌های بدون درز سهم حدود ۲۵ درصدی از تولید کل لوله‌های فولادی را به خود اختصاص می‌دهند. لوله‌های بدون درز به‌دلیل شرایط خاص در تحمل خوردگی و فشار بالا، کاربردهای ویژه‌ای در صنایع دارند. یکی از مهم‌ترین کاریردهای این لوله‌ها در حفاری چاه‌های نفت و گاز است که در این کاربرد به نام لوله‌های جداری و مغزی (Casing, Tubing) نامیده می‌شوند. لوله‌های جداری و مغزی در اکتشاف و بهره‌برداری اهمییت استراتژیکی در مراحل طراحی و اجرا دارند؛ زیرا سهم زیادی در مصرف منایع مالی پروژه‌ها دارند. به‌طور کلی، صنایع نفت و گاز اصلی‌ترین مصرف‌کنندگان لوله‌های فولادی هستند که حدود نیمی از مصرف را در اختیار دارند. در نمودار ۱ سهم مصرف لوله‌های فولادی در صنایع مختلف ملاحظه می‌شود.
لوله‌های فولادی به‌طور کلی در ۲ نوع درزدار و بدون درز تولید می‌شوند که هر کدام کاربرد ویژه خود را دارند. پوشاندن دیواره چاه نفت حفاری شده از مهم‌ترین بخش‌های عملیات حفاری و تکمیل چاه‌های نفت و گاز است که با راندن لوله‌های (Casing) و سیمان‌کاری پشت آن‌ها محقق می‌شود. دلیل استفاده از لوله‌های جداری پوشاندن و تفکیک طبقات و سازه‌ها، ایجاد مسیری ثابت با قطر مشخص برای ادامه حفاری و بهره‌برداری از چاه و همچنین امکان استفاده از وسایل کنترل چاه است. استفاده از لوله‌های مغزی (Tubing) به ۲ دلیل صورت می‌گیرد: افزایش سرعت سیال با کاهش سطح مقطع جریان (در تولید نفت های سنگین) و کاهش صدمه و آسیب لوله‌های جداری. نفت و گاز از طریق لوله‌های مغزی که درون لوله‌های جداری قرار می‌گیرند، به تجهیزات سطح زمین برای فرآوری منتقل می‌شوند.
میزان تولید لوله‌های بدون درز در دنیا در سال ۲۰۱۶ حدود ۳۹ میلیون تن بود که چین با تولید ۲۷ میلیون تن حدود ۷۰ درصد از تولید را در اختیار گرفت. بعد از چین، کشورهای عضو اتحادیه اروپا، کشورهای مستقل مشترک‌المنافع و ژاپن در رده‌های بعدی قرار دارند. هند و آمریکا نیز از تولیدکنندگان عمده این محصول هستند. در نمودار ۲ سهم مناطق مختلف از تولید لوله‌های بدون درز در سال ۲۰۱۶ نشان داده شده است.
تجارت جهانی لوله‌های جداری و مغزی (Casing, Tubing) در طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶، به‌طور متوسط در هر سال حدود ۵ میلیون و ۱۲۰ هزار تن بوده است. از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۶ روند تجارت این لوله‌ها نزولی بوده و حدود ۵۰ درصد کاهش داشته است. از آنجایی که کاربرد این لوله‌ها در صنایع بالادستی نفت است هر گونه نوسانات قیمت نفت و شرایط حاکم بر تجارت نفت بر میزان تجارت این لوله‌ها تأثیر مستقیم دارد.
با کاهش قیمت نفت از سال ۲۰۱۲ تاکنون و به طبع آن کاهش درآمدهای نفتی کشورهای نفت‌خیز دنیا، پروژه‌های جدید توسعه و اکتشاف در حوزه نفت با رکود مواجه شدند. مجموع این شرایط باعث افت تجارت جهانی این محصول در سال‌های اخیر شده است. ایالات متحده آمریکا، مصر، کانادا، اندونزی، روسیه و کشورهای نفت‌خیز حوزه خلیج فارس که به اکتشاف تا استخراج منابع نفتی می‌پردازند، عمده‌ترین واردکنندگان لوله‌های جداری و مغزی در دنیا هستند.
منبع: اخبار فلزات